Ξεναγήσεις σε μουσεία

Μετά από την επιτυχία του σχήματος: α) κλείνω ραντεβού με Μουσείο για ξενάγηση (χρησιμοποιώντας ή όχι τις προσωπικές μου σχέσεις), β) καλώ ηλεκτρονικά φίλους, συναδέλφους, συγγενείς (ενίοτε έρχονται συν γυναιξί και τέκνοις) και γ) επισκεπτόμαστε την έκθεση, πήρα θάρρος και φόρα.

Ανήκω στην κατηγορία των ανθρώπων που ενώ είναι φιλότεχνοι προτιμούν να επισκέπτονται Μουσεία και εκθέσεις και να ξεναγούνται από τους ειδικούς. Μας έχουν κακομάθει, βλέπετε και τα Μουσεία του εξωτερικού με τους εξαιρετικούς audio οδηγούς τους, τους πολυτελείς τους καταλόγους, κ.λπ. Στην Ελλάδα η επίσκεψη σε μία έκθεση είναι τις περισσότερες φορές μία άσκηση στη σιωπή.

Ούτως ή άλλως αυτός που έχει στήσει μία έκθεση είναι σαν οικοδεσπότης που σε υποδέχεται στο «σπίτι» του και μοιράζεται μαζί σου τη χαρά αυτού που εκτίθεται. Επίσης, σε μεγάλες εκθέσεις είναι καλό να έχεις ξενάγηση προκειμένου να μη χαθείς στον ωκεανό των εκθεμάτων. Αυτό που οι Εγγλέζοι κάνουν στα Μουσεία τους: εκατό πράγματα να δείτε στο Victoria & Albert.

Κάποιες φορές, όταν πηγαίνω ξανά και ξανά σε Μουσεία ξέρω σε ποιες αίθουσες θα πάω και τι θα δω εξαντλητικά. Τα υπόλοιπα τα βλέπω φορώντας τα πατίνια μου που λέει και ο φίλος μου ΑΠ. Με είχε πρωτοπάει στην Tate το 1984, δείχνοντάς μου το Λονδίνο όταν ακόμη δεν υπήρχε η Tate Modern και έκτοτε οι Pre-Raphailists είναι η αγαπημένη μου αίθουσα.

Η ξενάγηση, λοιπόν, στο Αρχαιολογικό Μουσείο πέρσι ήταν εξαίρετη και η κα Γεωργάκη καταπληκτική. Η ξενάγηση στη Μονή Λαζαριστών για την έκθεση Rodechenko & Popova από μία εκ των επιμελητών της έκθεσης κα Αγγελική Χαριστού (ξενάγηση κανονισμένη από τη διευθύντρια του Μουσείου κα Μαρία Τσαντσάνογλου) φυσικά εξαιρετική και η ξενάγηση της Νόρας Σκουτέρη που έστησε με άλλους το μικρό διαμαντάκι Μουσείο της Μέριμνας Ποντίων Κυριών πέραν πάσης προσδοκίας θετική. Μείναμε όλοι πολύ ευχαριστημένοι. Να τις ευχαριστήσουμε και από τη θέση αυτή θερμά που μας έκαναν κοινωνούς της γνώσης, της δουλειάς και του πάθους τους.

Έχω κλείσει ξενάγηση σε μεγάλο μουσείο της μικρής μας πόλης που έχει μία σπουδαία έκθεση ενός μεγάλου ζωγράφου που είναι εκπρόσωπος ενός ρεύματος πολύ σημαντικού, στην εποχή του οποίου ο κόσμος είδε τα επάνω κάτω. Δηλ. δεν μιλώ για τις ελαιογραφίες της κας Παπαδοπούλου (παραδειγματική χρήση του ονόματος) που θα μπορούσαν να έχουν γίνει το 1930, το 1970 ή χτες.

Μαζευόμαστε 35 άτομα, γνώστες και μη γνώστες, πάντως με διάθεση να ακούσουμε και να μάθουμε. Μεταξύ μας και κάποια παιδιά, μικρά, πολύ μικρά και μεγαλύτερα.

Η ξεναγός, νέα κοπέλα και ευειδής, αρχίζει την ξενάγηση και αμέσως αισθάνομαι ότι κάτι δεν πάει καλά. Είμαι ελάχιστα ανεκτική σε αυτό που αποκαλούμε «θηλυκή συμπεριφορά» δηλ. νάζια, φωνή που ανεβοκατεβαίνει γλυκερά, κ.ο.κ. Και είμαι εχθρική εξ επαγγέλματος και από άποψη απέναντι στην αντίληψη που λέει ότι στα παιδιά απευθύνομαι ως αυτά να είναι ηλίθια με ερωτήσεις του τύπου «τι νομίζετε ότι είναι αυτό» (χαρούμενος ναζιάρικος τόνος). Άλλο πράγμα είχε ο Bruner στο μυαλό του όταν διατύπωνε την ριζοσπαστική του άποψη: «μπορώ να διδάξω τα πάντα στους πάντες αρκεί να χρησιμοποιήσω την κατάλληλη μέθοδο». Τα παιδιά δεν είναι ηλίθια ή καθυστερημένα, είναι παιδιά και ο τρόπος απεύθυνσης σε αυτά οφείλει να είναι σοβαρός, στιβαρός και μετρημένος. Aπευθύνομαι στα παιδιά με άνεση και ζεστασιά δεν σημαίνει απευθύνομαι σε αυτά ως παιδούλα! 

Εκτός όλων των άλλων η ξενάγηση δεν είχε ίχνος κοινωνικού προβληματισμού και δεν έγινε καμία απόπειρα σύνδεσης του καλλιτεχνικού αποτελέσματος με την κοινωνία στην οποία αυτό δημιουργήθηκε, και από την οποία ανέπνευσε.

Φταίει η έλλειψη καθοδήγησης και εκπαίδευσης, η έλλειψη γνώσης και ευαισθησίας, «φταίει το κακό το ριζικό μας, φταίει ο Θεός που μας μισεί;». Δεν ξέρω τι φταίει, θα παρακαλούσα πάντως τους διευθυντές των Μουσείων και τους υπεύθυνους των εκπαιδευτικών προγραμμάτων να μην υποτιμούν τη νοημοσύνη μας και να μας δίνουν ως αντίδωρο της επιθυμίας μας να μάθουμε κάποιον που στοιχειωδώς να γνωρίζει. Και επίσης, να κατανοήσουν οι μουσειοπαιδαγωγοί ότι τα παιδιά είναι ένα απαιτητικό κοινό στο οποίο δεν απευθυνόμαστε χαζοχαρούμενα.

Τι κρίμα που 35 άνθρωποι σπαταλήσαμε το χρόνο μας Σάββατο απόγευμα σε μία ανούσια ξενάγηση μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας έκθεσης.