Βιβλία τέχνης, φωτογραφικά λευκώματα

Henri Michaux (2008). Ονειροπολώντας με αφορμή αινιγματικές ζωγραφιές/μτφρ.-επίμετρο Μπίλη Βέμη. Αθήνα: Άγρα. σσ. 105

Περιδιάβαση σε έργα του ζωγράφου Ρενέ Μαγκρίτ από τον ποιητή και ζωγράφο Ανρί Μισό, σε εξαιρετική μετάφραση και με επίμετρο της ιστορικού τέχνης Μπίλης Βέμη. Η ίδια το ξεκίνησε ως εγχείρημα για να διαβάσει με τους φοιτητές και τις φοιτήτριές της περιγραφές έργων τέχνης προκειμένου να αποκτήσουν οπτικό γραμματισμό. Το έργο συνοδεύεται από 36 πίνακες του Μαγκρίτ και καθώς είναι καλογραμμένο είναι όντως μία καλή ιδέα να το χρησιμοποιήσουν και εκπαιδευτικοί που διδάσκουν τέχνη σε μεγάλα παιδιά.

Σκουτέρη-Διδασκάλου, Ελεονώρα (2007). Κατάλογος της έκθεσης Τα πολύτιμα της παράδοσης: κοσμήματα, στολίδια και φυλαχτά: από τις συλλογές του Λαογραφικού Μουσείου Α.Π.Θ., του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού και του Μουσείου Μπενάκη και τα δακτυλίδια-γλυπτά της Αφροδίτης Λίτη. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης & Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. σσ. 155

Ένας πολύτιμος κατάλογος για μία πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση που έστησε με μοναδικό τρόπο η Κοινωνική Ανθρωπολόγος Νόρα Σκουτέρη. Στην εισήγησή της η επιμελήτρια με το γνωστό γλαφυρό της ύφος εκθέτει τη λογική της έκθεσης, η οποία θα στηθεί στο ξανα-γενημμένο λαογραφικό μουσείο του Α.Π.Θ. ορίζοντας με ευρηματικό τρόπο τις έννοιες του πολύτιμου και της παράδοσης. Υπόμνηση για όσους είδαν την έκθεση και σχεδόν η αίσθηση της ίδιας της έκθεσης για όσους δεν πρόλαβαν ή δεν μπόρεσαν να τη δουν. 

Λαδά, Σάσα επιστημονική επιμέλεια, γενικός συντονισμός έκθεσης-έκδοσης (2007). Η εικόνα του/της επιστήμονα στην Ελλάδα (1900-1980): εντοπισμένες ταυτόητες-ταυτότητες τόπων. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Επιτροπή Ερευνών: Ερευνητική Ομάδα Φύλο και Επιστήμη & Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. σσ. 143

Κατάλογος έκθεσης που πραγματοποιήθηκε ως αποτέλεσμα ερευνητικού προγράμματος υπό τη διεύθυνση της Αρχιτέκτονος πανεπιστημιακού Σάσας Λαδά με τίτλο: «Η συμβολή του φύλου στις θετικές και κοινωνικές επιστήμες: σύγχρονα ζητήματα έρευνας και διδασκαλίας». Επτά φωτογραφικές ενότητες συνοδευόμενες από αντίστοιχα κείμενα (πλην της επιμελήτριας και των ερευνητριών) των Στέργιου Καράββατου, Θανάση Τζαβάρα και της Ελπίδας Βόγλη. Κάποιες φορές τα κείμενα μοιάζουν να είναι πιο «προχωρημένα» σε θεωρητικές προεκτάσεις από τις ούτως ή άλλως λιγοστές φωτογραφίες που υπάρχουν και για τις οποίες είμαστε ευγνώμονες που συγκεντρώθηκαν στον τόμο.

Γιώργος Βαφιαδάκης (2005). Ημερολόγια. Αθήνα: Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο. σσ. 95

Το λεύκωμα ενός ακόμη Έλληνα φωτογράφου του μεσοπολέμου που γύρισε όλη την Ελλάδα και φωτογράφισε τόπους και ανθρώπους με εξαιρετικό χιούμορ σε συνηθισμένες αλλά και ασυνήθιστες στιγμές. Βρίσκω ότι οι τελευταίες μπορούν να σταθούν κάλλιστα δίπλα σε σημερινές φωτογραφίες επαγγελματιών φωτογράφων.

Οικονομόπουλος, Νίκος & Ναντίνα Χριστοπούλου (2007). CITY STREETS-ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ. Αθήνα: ΜΙΕΤ. σσ. 147

Βιβλίο που προέκυψε από την έκθεση σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βρυξέλλες και οσονούπω Κωνσταντινούπολη ενός πολύ ενδιαφέροντος project με νέους και παιδιά: ο φωτογράφος Νίκος Οικονομόπουλος δούλεψε με 14 νέους φωτογράφους (18-30 χρονών) οι οποίοι γύριζαν επί 14 μήνες τους δρόμους της Αθήνας. Ο φωτογράφος Καμίλο Νόλας δούλεψε με μαθητές διαφορετικών εθνικοτήτων (που είναι μία κανονικότητα πλέον στα σχολεία της Αθήνας) από δέκα διαφορετικά σχολεία με ψηφιακές μηχανές καταγράφοντας τη δική τους καθημερινότητα. Οι φωτογραφίες των μεγάλων είναι ασπρόμαυρες, των μικρών πολύχρωμες. Το αποτέλεσμα είναι ένα ενδιαφέρον όσο και επώδυνο ταξείδι στους δρόμους της Αθήνας συναντώντας τον ξένο, τον «άλλο μας εαυτό». Την πρωτοβουλία είχαν το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής και το British Council. Εύγε σε αμφοτέρους και εύγε στο ΜΙΕΤ που ανέλαβε την έκδοση και τις εκθέσεις! Το βιβλίο πρέπει να μπει σε κάθε σπίτι και σε κάθε σχολείο.

McCabe, Robert (2007). Στο δρόμο για την Ελλάδα: On the Road with a Rollei in the ’50s. Αθήνα: Πατάκης & Ριζάρειο Ίδρυμα. σσ. 187

Iερό προσκύνημα σχεδόν πραγματοποιεί ο Νεοϋορκέζος εικοσάχρονος –τότε– φοιτητής στην Ελλάδα το 1954 και καταφέρνει να αποτυπώσει στιγμιότυπα καθημερινής ζωής που δεν έχουν να ζηλέψουν σε τίποτα τις φωτογραφίες των μεγάλων μας (Τλούπα, Μπαλάφα, Μελετζή, Παπαϊωάννου) αλλά και του ομότεχνου και πατριώτη του Κωνσταντίνου Μάνου ο οποίος τράβηξε τις φωτογραφίες του δέκα σχεδόν χρόνια μετά. Προστίθενται και άλλες φωτογραφίες από την Ελλάδα τραβηγμένες και αυτές τη δεκαετία ’50-’60. Το λεύκωμα –άριστα τυπωμένο– εκτός τις φωτογραφίες της Ελλάδας («ταξίδια στην ηπειρωτική Ελλάδα», «οι θάλασσες και τα νησιά») έχει και μερικές από τη Βόρειο Αμερική, Παρίσι και Ιταλία καθ’ οδόν για την Ελλάδα και μερικές από την Ανταρκτική. Το ενδιαφέρον στο λεύκωμα αυτό –πέρα από την ποιότητα και την ευαισθησία της ματιάς– είναι η ματιά του «ξένου» που παρουσιάζει εμάς, τους δικούς του «ξένους». Ο Robert  McCabe, ωστόσο, αναγνωρίζει σήμερα την Ελλάδα ως πατρίδα και γενέτειρά του!

Αρχείο Κωνσταντίνου Μεγαλοκονόμου (2007). Η άλλη Ελλάδα: 1950-1965. Επιλογή εικόνων-κείμενα ΄Αρης Μαραγκόπουλος. Αθήνα: τόπος. σσ. 199

Γεννημένος Σμυρνιός εγκαθίσταται στην Αθήνα μετά τη Μικρασιατικη Καταστροφή και εργάζεται ως φωτορεπόρτερ τα κρίσιμα χρόνια μετά τον εμφύλιο. Πολλές φωτογραφίες μας είναι γνωστές από τις εφημερίδες της εποχής (Λαμπράκης, Πλουμπίδης, Μπελογιάννης…). Κάποιες άλλες αποτυπώνουν με γλαφυρό τρόπο τις διαδηλώσεις, τις πολιτικές δίκες. Μα πιο πολύ στάθηκα σε αυτές του πρώτου κεφαλαίου με τίτλο: «Η κανονικότητα της ζωής» και ιδίως στο υποκεφάλαιο «Κάποιοι φεύγουν» για τη μετανάστευση. Κομμάτι της ιστορίας μιας Ελλάδας που βιαστικά αποχωριστήκαμε.